BİLGİLENDİRME

Prof. Dr. Gazi Zorer

Serebral Palsi





CEREBRAL PALSY ( Serabral Palsi - CP )

CP; Beynin bir bölgesindeki hücrelerde meydana gelen bir hasardır. Bu hasar çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenler anne karnında bebeğin gelişiminde ortaya çıkan bazı problemler veya doğum sırasında meydana gelen güçlükler yüzünden beyne giden oksijen miktarının azlığı sebebi ile ya da erken doğan bebeklerin, küvözde yaşam desteği alan bebeklerin karşılaştığı sorunlar veya çok yüksek ateş nedeni ile havale, nöbet geçiren çocuklar olabilir. Zarar gören bölgede yer alan hücrelerin idare ettiği kas ve sinirlerde bazı bozukluklar ortaya çıkar.

Örneğin, her iki bacakta sorun vardır veya kolları da problemlidir ya da bunlara ilaveten çocuk başını dahi tutamayabilir. Bunların dışında görme problemi, duyma da sorunlar ya da zeka ile ilgili yetersizlikler yaşanabilir.

“ SPASTİK ” ÇOCUK, GERİZEKALI DEMEK DEĞİLDİR!

Serebral Palsi li çocuklar da zaman zaman kullanılan “ spastik çocuk ” tanımlaması halk arasında “ zeka geriliği olan çocuk ” algılamasına neden olmaktadır. Bu yanlıştır. CP ’li çocuklarda %35 oranında zeka problemleri yaşanmaktadır. Ancak bu çocukların çok azında zeka geriliği vardır. Çoğu, duyma ya da konuşma problemleri olan, tedavi edilmeyen, sosyal hayata katılmadıkları için ve eğitim almadıklarından yeterli zeka gelişimi sağlanamayan çocuklardır.
CP ’li çocukların çoğunluğu bu tür rahatsızlığı olmayan çocuklar kadar zekidir.

HASTALIĞIN TEMEL ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

CP 'nin iki temel özelliği vardır;

  • Beynin bir bölgesinde meydana gelmiş olan hasar kalıcıdır, ancak ilerlemez.

  • Hasarlı bölgenin idare ettiği kol, bacak ya da diğer yerlerde ortaya çıkan sorunlar çocuğun büyümesi ile birlikte değişiklikler ve ilerlemeler gösterir.

CP TADAVİ EDİLEBİLİR Mİ?

Evet, CP sonucunda ortaya çıkan bozuklukların bir çoğu tedavi edilebilir. Ancak hastalığın ortaya çıktığı yer olan beyine müdahale ederek rahatsızlığı yok etmek olanağı yoktur. Sonuçları düzeltilebilir.

CP TEDAVİSİNDEKİ TEMEL ÖZELLİKLER NELERDİR?

  • Süreklilik : Yaşam boyu devam edecek fizyoterapi ve rehabilitasyon özellikle çocukluk çağı boyunca her gün 1-2 saat zaman ayrılması gereken olmazsa olmaz bir işlemdir.

  • Ailenin katkısı : Özellikle çocukluk çağı boyunca ailenin rolü 1.derecededir. Ailenin maddi, manevi katkısı ve tedaviye uyum göstermesi olmazsa olmaz ilk koşuldur.

  • Tedavi multidisiplinerdir: Yani CP li bir hastanın çok sayıda tıp disiplini tarafından izlenmesi ve tedavisi gerekir.

  • Çocuk Hastalıkları Uzmanı, Gelişim Nörolojisi Uzmanı, Çocuk Ortopedisi konusunda deneyimli bir uzman, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı, gerekirse Göz, KBB ve Çocuk Nöroşirürjisi uzmanları da bu ekipte yer alır.
    Ayrıca Fizyoterapist tedavi boyunca her aşamada iletişim kuracağınız kişidir. Pedagog, Sosyal Gelişim, ... ekibin diğer üyeleridir.

CP TEDAVİSİNDE KARAR VERME!

CP ’li hastanın tedavisine karar vermek bir uzmanlık işi olarak görülmekle birlikte daha önemlisi ailenin bu konuda vereceği karardır. Çocukluk çağı boyunca 10-15 yıl sürecek bu tedavi üst düzeyde problemli çocuklar için yaşam boyu bir süreçtir ve tümüyle ailenin sorumluluğu altındadır. Bu nedenle aile her konuda tam bilgi sahibi olmalı ve bu süreci gerçekleştirme konusunda karar vermelidir. Aksi takdirde uzmanların çizeceği hiçbir plan, tedavi için yeterli olamaz.

HASTANIN EĞİTİMİ!

Hasta eğitiminin en önemli parçası, CP ’li hastanın toplumsal yaşama katılımdır. Bunun için okul öncesi dönemde yaşıtları ile oyun oynama şansı verilmeli, okul çağında becerileri yeterli olanlar normal okullara götürülmeli, yetersiz olanlar ise özel eğitim kurumlarında eğitilmelidir.

HASTANIN TEDAVİYE KATILIMININ SAĞLANMASI!

Hastanın tedaviye direnç göstermemesi için,özellikle germe egzersizlerinin oyun ortamında yapılması ve eğlenceli bir hale getirilmesi gereklidir. Çocuğun kendi yapması gereken hareketler için mutlaka bir fizyoterapistin yardımı ile hastaya hareketler öğretilmelidir. Hasta moral yönden desteklenmeli, yürüme konusunda sürekli teşvik edilmelidir.

EV YAŞAMI CP 'li ÇOCUĞA GÖRE DÜZENLENMELİDİR!

Hastanın bağımsız hareket edebilme yeteneğine göre evde çeşitli düzenlemeler yapılmalıdır. Örneğin yürüme sırasında ayağı takılıyorsa, sürtüyorsa, halılar kaldırılmalı ya da yer döşemesi yekpare hale getirilmeli tutunarak yürüyorsa duvar kenarları tutunabileceği şekilde dekore edilmeli, eşyalar buna uygun dizilmelidir.

YARDIMCI ARAÇLARIN KULLANILMASI!

Evde, ihtiyaç varsa ayakta durma sehpası temini, paralel bar yaptırılması, walker gibi yürüteçlerin alınması, tuvalet ve banyoda tutunacak yerler yaptırılması, lavabolarda uygun tipte armatör kullanımından özel dizayn çatal, kaşıklara kadar her türlü yardımcı araçların hastanın yaşamında yer alması sağlanmalıdır.

ORTEZ ve BREYSLERİN KULLANIMI!

Başta AFO ve KAFO olarak tanımladığımız genel adı ile ortez ve breys adı verilen vücuda takılan yardımcı cihazlar tedavide son derece önemlidir. Hekimlerin yazacağı reçeteye göre çoğu zaman özel olarak imal edilen bu cihazlar mutlaka reçeteyi yazan hekimin onayından sonra kullanılmaya başlanmalıdır. Özellikle gece kullanımı gerektirenler hiçbir zaman unutulmadan takılmalıdır. Belirli aralıklarla yapılacak uzman takibi sırasında cihazların değişmesi gerekebilir.

FİZYOTERAPİ, REHABİLİTASYON!

Tedavinin hiçbir zaman bitmeyecek kısmı fizyoterapi ve rehabilitasyondur. CP hastalarında fizyoterapi büyük ölçüde egzersiz programından ibaret olup, uygulanacak egzersizler esas olarak iki tiptir. Birincisi pasif egzersizler olarak tanımlanan germe egzersizleridir. Bunlar hastanın kol ve bacaklarına uygulanan zorlamalı hareketlerdir. Özellikle kas ve eklemlerdeki gerginlikleri gidermek için yapılır. Yine çocukların boyu uzadığından kaslardaki gerginlikler kemiklerin uzamasına uyum sağlayamadığından cerrahi tedavi ile düzeltilen durumların korunması, tekrar bozulmaması için de pasif egzersizler gereklidir.
İkinci grup egzersizler ise aktif egzersizlerdir. Bu egzersizler hastanın kendi gücü ile yaptığı hareketlerdir. Bir fizyoterapist tarafından hasta ve yakınına bu hareketler mutlaka öğretilmelidir. Küçük yaştaki çocuklarda bu eğitimler güçtür. Ancak tedavide aktif egzersizler en az pasif germe kadar değerlidir, hatta daha önemlidir.

EV PROGRAMLARI!

Egzersizlerin her gün bir fizyoterapist eşliğinde yapılması fiilen imkansızdır. Bu nedenle fizyoterapist kontrolünde yoğun bir eğitim dönemini takiben bu egzersizlerin evde düzenli olarak sürdürülmesi gerekir. Hastanın durumuna göre günde en az 1-2 saat çalışılmalıdır.Eğer varsa takılan ortez ve kullanılan cihazlarla birlikte tedavi sürdürülmelidir.

ORTOPEDİK CERRAHİ!

Eğer cerrahi bir işlem gerekiyorsa bilinmelidir ki; Cerrahi uygulama yapıldığında tedavi bitmeyecek, yeniden başlayacaktır. Cerrahi girişimler diğer tedavilerin yetersiz kaldığı, tıkandığı durumlarda gereklidir. Cerrahi olarak düzeltilen hastada sağlanan bu düzelmenin korunması ve tekrar nüksetmesinin engellenmesi için yoğun fizyoterapi, rehabilitasyon, cihazların ve diğer tedavilerin aynı şekilde sürdürülmesi gereklidir.

CERRAHİ ZAMANLAMA!

Cerrahi girişim için en iyi zaman 4-7 yaşlar arasıdır. 4 yaşından önce kalça çıkığı riski gelişmesi gibi özel durumlar dışında cerrahi işlemlerden kaçınılır. 7 yaşın üzerinde gerekiyorsa her zaman ameliyat yapılabilir.

YUMUŞAK DOKU AMELİYATLARI!

Kas ve tendonlara yönelik olarak yapılan ameliyatlar, mümkün olduğunca hepsi tek seansta yapılır. Bazen aynı anda kalça, diz ve ayak bileklerinde 8-10 yerden birden ameliyatlar bir defada yapılıp en kısa zamanda egzersiz tedavisine geçilir. Böylece tedavinin hasta üzerindeki psikolojik etkileri hafifletilir, egzersiz tedavisi daha etkili yapılır. Ailenin maddi, manevi yükleri en alt düzeye indirilmiş olur.

KEMİK AMELİYATLARI!

Çocuğun yaşına ve problemlerin düzeyine bağlı olarak zaman zaman kemik ameliyatları da yapılabilir. Bunlar yumuşak doku ameliyatları ile birlikte yapılabileceği gibi bazen ayrıca yapılır.

AMELİYAT SONRASI!

Ameliyatta birkaç hafta süren geçici alçı tespitler yapılabilir. Alçılar çıkartıldığında AFO, KAFO gibi cihazlar kullanılmaya başlanır ve derhal egzersiz programlarına geçilir. Ameliyat sonrası izleme çocuklarda büyüme çağının sonuna kadar, kızlarda 15-16, erkeklerde 17-18 yaşına kadar sürer. Bu izlemeler ilgili tüm hekimlerce eş zamanlı olarak sürdürülmelidir.

TEKRAR AMELİYAT!

Tüm problemlere yönelik işlemler tek seansta yapılmasına rağmen çeşitli nedenlerle tekrar ameliyatlar gerekebilir.
Bu nedenler şunlardır :

  • Düzeltme yeterli olsa bile ameliyatı takip eden egzersiz programı yetersiz olabilir, tedavinin aksaması, problemlerin tekrar nüksetmesine neden olur.

  • Çocuklarda büyüme ve gelişmeye bağlı olarak zamanla ortaya çıkan farklı problemler olabilir.

  • Bazı girişimler daha sonra düzeltilmek için ikinci bir seansa bırakılabilir.

TEDAVİ NE ZAMAN BİTACEK?

CP de tedavi bitmez, yaşam boyu rehabilitasyon sürecektir. Özellikle çocuklukta büyüme dönemi çok kritiktir. Çok iyi izlenmelidir. Erişkin çağda kişinin bağımsızlığı belli ölçülerde sağlandı ise çevresine daha az yük teşkil eder.

CP 'li HASTALARDA ÖZELLİKLE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR!

  • Hastaların kilo almaması gereklidir.

  • Görme, işitme kusurları varsa en kısa zamanda tedavi edilmelidir. Bu problemler egzersiz ve rehabilitasyon programını aksatır.

  • Her CP ’li hasta için mutlaka yapılabilecek bir şeyler vardır.





 

   
Site İçeriği tavsiye niteliğinde olup, reçete ya da tedavi yöntemlerinizi değiştirmeye yönelik değildir. Saygılarımızla.

Copyright © 1988-2017. Prof. Dr. Gazi Zorer. Tüm hakları saklıdır. Tekil :247468  Hit :596265  Online: 1