 |
 |
|
|
|
|
Pediatrik Ortopedinin Temelleri |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
 |
| KALÇA ÇIKIÐI ÖNLENEBÝLÝR! |
Kalça Çýkýðý Önlenebilir !
Ülkemizde yýlda yaklaþýk 1 milyon 200 bin doðum oluyor. Kalça çýkýðý ve kalça geliþim problemlerinin her 1000 doðumdan 15'inde ortaya çýkan bir sorun olduðu dikkate alýnýrsa, yýlda yaklaþýk 18-20 bin bebek kalça çýkýðý ile doðuyor veya bu yeni doðan bebeklerde kalça geliþim problemlri ortaya çýkýyor.
Kalça çýkýðý, halk arasýnda doðum sýrasýnda bacaðýn çekilip çýkarýlmasý ile olan bir durum olarak düþünülüyor. Oysa, çoðu zaman bebek anne karnýnda iken kalça çýkýktýr ya da kalçanýn geliþimi yetersiz kalmýþtýr. Doðumdan sonra yapýlacaklar, bu problemin iyi veya kötü yönde geliþmesine sebep olabilir. Bu anlamda kalça çýkýðý önlenebilir bir sakatlýktýr. Farklý bir deyiþle ailenin bebeðe yapacaðý yanlýþ uygulamalar bebeðin sakat kalmasýna yol açabileceði gibi, doðru eylemler iyileþmesini saðlayabilir.
Kalça probleminin ve bu problemin giderlerilmesine yönelik önlemler tam olarak anlaþýlabilmesi için her þeyden önce bebeðin ne kadar deðiþken ve hýzlý geliþen bir canlý olduðunu göz önüne almak gerekir. Ýlk bir yýlda, doðum aðýrlýðýnýn yaklaþýk üç katýna ulaþan bebekler, çok hýzlý bir büyüme potansiyeline sahiptirler. Kalçalarýn normal ve iyi yönde geliþebilmesi için bebekler uygun þekillerde bilinçli olarak beslenmeli, tutulmalý ve taþýnmalýdýr.
Kalça çýkýðýnýn ortaya çýkma nedenleri çok çeþitlidir. Anne karnýnda bebeðin uygun olmayan pozisyonda durmasýndan, ailevi nedenlere, doðum þeklinden, sendrom dediðimiz bazý hastalýklara kadar çok sayýda nedeni vardýr. Ama kesin olarak bildiðimiz: Kýz çocuklarda, birinci doðumlarda, ailede kalça çýkýðý olanlarda, akraba evliliklerinde, ters geliþ (makat geliþi) doðan bebeklerde, boyunda eðrilik, baþýnda yassýlýk ve ayakta eðrilik gibi görünen problemler ile birlikte doðan bebeklerde daha sýk görüldüðüdür. Bu özelliklerden herhangi birini taþýyan bebekler riskli grup olarak adlandýrýrlar, bu özelliklere sahip olmayan bebeklere göre 2 ila 8 kat daha sýklýkla kalöa ökýðý veya geliþim problemleri ile karþýlaþýlma riski vardýr.
Ailenin, bebeðin büyütülmesi sýrasýnda yaptýðý hatalar nelerdir?
“Bezin, dar ve küçük olmasý, kasýk hizasýnda baðlanmasý kalça geliþimini olumsuz etkileyen faktörlerdir.”
Kundak yapmak: Maalesef ülkemizde hala bazý yörelerde bebeklere kundak uygulamasý yaygýn olarak yapýlmaktadýr. Özellikle kýrsal kesimde sýklýkla kullanýlmaktadýr. Kentlerde ise büyükanneler eski alýþkanlýklarý ile torunlara bu yöntemi uygulamakta direnç göstermektedirler. Karþý çýkan genç annelere verilecek cevaplarý da hazýrdýr, “sizi de kundak yaptýk kalçanýz mý çýktý?” Oysa her yýl binlerce çocuðun kalça problemlerinin ortaya çýkmasýnda kundaðýn olumsuz rolü kesin olarak bilinmektedir.
Yanlýþ bezleme: Genellikle ara bezlerinin geniþ olmasýna dikkat edilmemekte, küçük bezler kullanýlmakta, bezler kasýk hizasýnda baðlanmaktadýr. Hazýr bezler, herhangi bir bez baðlanmasýna göre kesinlikle daha saðlýklý olmakla beraber ülkemizde üretilen bezlerin hiç birinin boyutu diðerini tutmamaktadýr. Bezin, dar ve küçük olmasý, kasýk hizasýnda baðlanmasý kalça geliþimini olumsuz yönde etkileyen faktörlerdir.
Hatalý giysiler: Bebeklere bazen ekonomik nedenlerle, bazen de yanlýþ alýþkanlýklar yüzünden dar ve küçük giysiler giydirilmesi de yanlýþtýr.
Hatalý tutuþ: Özellikle emzirme sýrasýnda bebeklerin bacaklarý bitiþtirilerek tutulmaktadýr. Aynen kundak uygulamasý gibi yanlýþ bir tutma þeklidir, kalça geliþimini olumsuz yönde etkiler.
Yanlýþ taþýma: Bebekler taþýnýrken, özellikle ilk aylarda ki, bu aylar çok daha önemlidir, sarýlarak tutulup taþýnmaktadýr. Bu da kundak etkisi yaratýr. Kalça geliþimi için uygun deðildir.
Halk arasýndaki yanlýþ bilgilenmeler: Geniþ bez kullanýmýnýn bacaklarýn eðri olmasýna yol açacaðý düþüncesi, yukarýda saydýðýmýz hatalarý arttýran bir diðer yaygýn inanýþtýr, oysa gerçekle hiç bir ilgisi yoktur. Bebeklerin 1 yaþ civarýnda bacaklarýnda içe doðru hafif bir eðrilik olmasý normaldir ve kendiliðinden düzelir. Aþýrý eðrilikler ise vitamin yetersizliði, aþýrý kilo veya baþka bazý hastalýklar nedeniyle ortaya çýkar, çocuk doktoruna ve ortopedi uzmanýna baþvurmayý gerektirir. Sebebi kesinlikle geniþ bez deðildir.
Erken bastýrmak, yürüteç kullanmak: Bebeðin doðal geliþim sürecini tamamlamadan erken bastýrýlmasý, yürütece konulmasý da hatalý bir usuldür. Kalçalarda bir problem varsa artmasýna yol açabilir.
Anne ne yapmalý?
Yukarýda saydýðýmýz hatalý iþlemlerden kaçýnmalý, uygun ve doðru olaný yapmalýdýr.
Bebekler kesinlikle kundak yapýlmamalýdýr.
Bezler geniþ ve büyük olmalý, göbek hizasýnýn üstünden baðlanmalýdýr.
Geniþ, bol, rahat giysiler giydirilmelidir.
Bebeði emzirirken bacaklar birleþtirilmemeli, normal haline býrakýlmalýdýr.
Bebeði taþýrken yüzü veya arkasý taþýyana dönük olarak bir el ile bacak arasýndan tutularak taþýnmalý veya biraz daha büyük bebeklerde bele oturtularak taþýnmalýdýr.
Çocuðun yürümesi kendi geliþimine býrakýlmalýdýr. Baþka bir saðlýk veya geliþim problemi olmayan çocuk normal olarak 1 yaþ civarýnda yürür.
Kalça çýkýðý veya geliþme problemi nasýl anlaþýlýr?
Bebeklik döneminde ideal yöntem 3 ila 6.haftalar arasýnda kalçalarýn muayenesi ve ultrasonografi ile incelenmesidir. Bunun için çocuk ortopedisi ile ilgilenen ve çocuk kalçalarýnýn ultrason tetkiki konusunda eðitimi olan bir ortopedist tarafýndan deðerlendirilmesi gerekir.
Ultrasonografi büyük çoðunluðu kýkýrdak karakterinde olan kalça eklemini deðerlendirmede kullanýlan, zararsýz ve etkili bir yöntemdir. Ýlk 2 ayda çoðu zaman röntgen çektirmenin hiç bir deðeri yoktur, gereksiz para, zaman kaybýdýr ve çocuða zararlýdýr.
Çocuk doktorlarý bebeklerdeki kalça problemlerinin anlaþýlmasýnda en büyük yardýmcý ve yol göstericidir. Bebeðin risk grubuna girip girmediðine göre, ekonomik sosyal koþullara ve bilimsel imkanlara göre aileyi yönlendireceklerdir.
Aile, bebekte kalça problemini anlayabilir mi?
Bazý durumlarda dikkatli bir anne kalça problemini farkedebilir:
Eðer iki bacak arasýnda uzunluk farký varsa,
Bebeðin altýný silerken, bezlerken bacaklarýn her iki yana eþit olarak açýlmadýðýný farkederse ya da her iki bacaðýn da tam olarak açýlmadýðýný görürse,
Kalçada herhangi bir klik sesi hissederse,
Bebeðin bacaklarýnýn arkasýndaki çizgilerde asimetrik bir durum varsa,
Yürüme çaðýnda çocuk yürümüyorsa bunlar kalça çýkýðý ya da geliþme probleminin belirtileri olabilir.
Eðer bebeðinize kalça çýkýðý ya da geliþme problemi teþhisi konulursa
Tüm hastalýklarda olduðu gibi erken teþhis önemlidir. Ýlk 3 ayda, alçýsýz ve ameliyatsýz tedavi ile tamamen normal bir kalça elde etme þansýnýz %95 in üzerindedir. 3-6 ay arasý bebeklerde bu þans biraz daha düþüktür, 6 aydan büyük bebeklerden bir kýsmý alçý ve ameliyat tedavileri gerektirebilir. Bu durumlar kalçadaki problemin derecesine baðlý olarak deðiþebilir. Bir yaþýn üzerinde ameliyat gerektiren çocuklarda uygun tedaviler yapýlýrsa, özellikle çocuk ortopedisinde deneyimli ortopedistlerin baþarý þansý çok daha yüksektir.
Görüldüðü gibi çocuðunuz kalça çýkýðýndan ameliyat bile olsa iyi sonuçlar almak mümkün. Tedavi gören tüm çocuklarýn eriþkin yaþa kadar gözlem altýnda olmasý ve yýllýk kontrolleri aksatmamasý gerekiyor. Bazen bebek çaðýnda normal olarak düzelen çocuklar büyüme ve geliþme dönemi sýrasýnda %17 oranýnda yine kalçada yetersiz geliþme problemi ile karþýlaþabiliyorlar ve bu dýþarýdan anlaþýlamýyor. Belirti vermesi için 17-18 yaþýna gelmesi gerekiyor. Tabiidir ki, bu yaþlarda farkedilen problemin de tedavisi daha zor ve sonuçlarý çok garantili deðil. Ama en iyisi uygun davranmak, yukarýda belirttiðimiz kurallara uymak. Bu hem sorunun ortaya çýkmasýný engeller, hem de bazý küçük problemlerin düzelmesini saðlar. Þüpheli durumlarda en kýsa zamanda çocuk ortopedisi ile ilgilenen bir ortopediste baþvurmak sizi kesin olarak aydýnlatýr. Bebeðinizin geleceðini kurtarabilir.
|
|
| Site Ýçeriði tavsiye niteliðinde olup, reçete ya da tedavi yöntemlerinizi deðiþtirmeye yönelik deðildir. Saygýlarýmýzla. |
 |
|
|
